Column Harry van den Haak
Bezuinigingen ingrijpend, maar ook kansen biedend
4 december 2010
Reeds in februari dit jaar is – op verzoek van de oude Raad en ook op aandringen van D66 – een ambtelijk rapport verschenen, waarin aangegeven is hoeveel moet bezuinigd worden en waar mogelijkheden liggen voor bezuinigingen. Wij zagen aankomen dat Gouda staat voor een ingrijpende bezuiniging en wilde voor de verkiezingen duidelijkheid scheppen. Dit bleek maar ten dele mogelijk. Geen enkele partij kon op dat moment een exact beeld geven van zijn keuzes en moest zich noodgedwongen wel beperken tot meer algemene richtingen in hun verkiezingsprogramma’s.
In het coalitieakkoord is besloten tot 15 miljoen bezuinigingen en de invulling in twee tranches. In de voorjaarsnota is al concreet besloten over 5,6 miljoen, maar nu worden in de Raad van 15 december de bezuinigingen van 9,4 miljoen vrijgegeven voor overleg met het veld. Kortom, bijna 9 maanden later bevalt het college van zijn ideeën.
Critici vragen zich af, waarom dit zolang heeft geduurd en waarom ook in de nu voorliggende voorstellen nog geen definitieve keuzes zijn gemaakt. Ik zal u uitleggen waarom:
- De feitelijke omvang en richting van de rijks- en provinciebezuinigingen zijn nog steeds niet in volle omvang bekend. Een instelling of burger kan te maken krijgen met zowel Rijks-, provincie- en gemeentelijke bezuinigingen en daardoor onevenredig zwaar worden aangeslagen. Als je met gemeentelijke subsidies een activiteit of voorziening overeind wil houden, zul je hier rekening mee moeten houden.
- Het is niet altijd direct duidelijk wat de concrete gevolgen van een bezuiniging zijn. Voor de ene instelling betekent het wegvallen van subsidie het einde van zijn bestaan, anderen zijn beter in staat te compenseren met andere inkomsten of andere werkwijzen. Bovendien hoeft het wegvallen van een instelling nog niet het wegvallen van de activiteit te betekenen, maar zullen concrete ideeën moeten worden ontwikkeld hoe dit dan vorm kan worden gegeven.
De analyse van de effecten van bezuinigingen vraagt dus tijd, overleg met betrokkenen, inzicht in hun bedrijfsvoering en nadenken of activiteiten ook op andere wijze kunnen worden georganiseerd. Dit overleg – dat uiteraard ook de afgelopen periode is gevoerd - gaat het komend half jaar nog concreter vorm krijgen. Het College gaat in januari wijkbijeenkomsten houden en aansluitend overleg voeren met de betrokkenen in het veld. In april leidt dit tot een concreet voorstel aan de Raad, die – na betrokkenen gehoord te hebben – in juni een besluit zal nemen.
Met onze instemming komt het college met concrete bedragen per beleidsprogramma en daarachter de invulling van bedragen, waaraan zij denken op instellingsniveau. Daarmee geeft het College maximale openheid, gaat zij het overleg in met een duidelijke boodschap, maar biedt zij wel ruimte om nog te kunnen schuiven, als de praktijk hiertoe aanleiding geeft.
Het komend half jaar zal steeds concreter worden hoe de bezuinigingen zullen worden ingevuld. Voor ons betekent deze bezuiniging een kans om te komen tot een nieuw, meer toekomstbestendig bestel. Sinds de jaren ’70 is – met alle goede bedoelingen - een steeds grotere afhankelijkheid van overheidssteun ontstaan en vermindering van de eigen zelfredzaamheid. Uiteraard is hiermee de toegankelijkheid van de activiteit of voorziening beoogd, maar als neveneffect ontstonden wel organisatievormen, die in de loop van de jaren steeds hogere vaste lasten kennen en soms zelfs professionele bolwerken genoemd kunnen worden. Dit is op termijn niet meer vol te houden en in die zin zullen we een stap terug moeten doen. Zelfredzaamheid moet voorop staan, subsidies zijn vooral tijdelijk ter overbrugging en maar soms als uiterste noodzaak. Niet de organisatie maar de activiteit is het uitgangspunt en nu door de bezuinigingen organisaties in hun voegen kraken, ontstaat er ruimte voor een vernieuwende opzet en staat men hier ook meer voor open. D66 gelooft in de kracht en creativiteit van mensen en zal ook zelf actief mee blijven denken aan oplossingen, intern gesteund door deskundige werkgroepen.
Zie voor de bezuinigingsstukken:
