Vrijheid

D66 vat vrijheid niet op in de eng-liberale visie, die vrijheid van dwang (de zogenaamde formele vrijheid) centraal stelt. Het gaat om de mogelijkheid die een mens krijgt om werkelijk van zijn vrijheid gebruik te maken (de zogenaamde werkelijke of materiële vrijheid). Werkelijke vrijheid bestaat pas als daartoe ook de middelen aanwezig zijn om deze inhoud te geven, zoals met name goed onderwijs, goede gezondheidszorg, behoorlijke woonvoorzieningen en een redelijk inkomen. Alleen die vrijheid leidt tot vrije keuze bij het menselijk handelen.

Wij gaan ervan uit, dat in en door die vrijheid mensen de kans wordt geboden zich te ontplooien, hun kwaliteiten te ontwikkelen en uit te bouwen. Maar D66 eist dat niet als tol aan de moderne prestatiemoraal, of omdat het een hogere plicht zou zijn. Wel is het bieden van de mogelijkheid daartoe onverbrekelijk verbonden aan onze opvattingen over vrijheid en gelijkwaardigheid.

Niet elke vrijheid is en blijft steeds onaantastbaar. De vrijheid wordt begrensd door de (mede-)verantwoordelijkheid voor de medemens en de natuur. Onaantastbaar zijn uiteraard wel onze in de wet vastgelegde grondrechten. Het kan echter gebeuren dat andere vrijheden, die niet tot onze grondrechten behoren, worden beperkt om de vrijheden van anderen te waarborgen. D66 heeft geen algemene oplossing voor het aangeven van de grenzen daartussen. Burgerlijke ongehoorzaamheid zal steeds moeten worden opgevat als een signaal dat mensen deze grenzen overschreden achten en zal dan ook serieus moeten worden bezien.

Op de grens tussen individuele vrijheid en collectieve samenleving ligt een spanningsveld. Collectief en individu kunnen echter alleen maar dankzij elkaar bestaan. Het is een zware opgave de collectieve regelingen steeds te beperken tot wat noodzakelijk is, en de pluriformiteit steeds voldoende tot zijn recht te laten komen. Maar als we daarin slagen, is dit spanningsveld een bron van individuele en sociale ontwikkeling.

Terug naar visie uitgangspunten